Menu:

  Rehabilitacja kraków
  Kontakt

Kręgosłup człowieka:

  Budowa kręgosłupa szyjnego
  Zakres ruchów kręgosłupa
  Biomechanika kręgosłupa człowieka

Podstawy terapii manualnej:

  Składowe terapii manualnej i definicje podstawowych pojęć
  Testy diagnostyka rozpoznanie
  Charakterystyka i przyczyny zablokowania


Budowa kręgosłupa szyjnego

1_400Kręgosłup dorosłego człowieka składa się z 33-34 kręgów, które ułożone jeden na drugim, tworzą ruchomą oś dla głowy oraz tułowia. Kręgosłup leży po grzbietowej stronie ciała. Budujące go kręgi ograniczają kanał kręgowy w którym biegnie rdzeń kręgowy.

Całość kręgosłupa dzieli się na kolejne odcinki, i tak idąc od góry wyróżniamy:

- szyjny - zbudowany z 7 kręgów,
- piersiowy - zbudowany z 12 kręgów,
- lędźwiowy - zbudowany z 5 kręgów,
- krzyżowy (tzw. kość krzyżowa) - zbudowany z 5 kręgów,
- ogonowy (kość ogonowa) - zbudowany z 4 - 5 kręgów,

Odcinek szyjny kręgosłupa zbudowany jest z 7 kręgów. Kręgami charakterystycznymi na tym odcinku są:

- pierwszy kręg czyli atlas (kręg szczytowy),
- drugi kręg czyli kręg obrotowy,
- siódmy kręg

Pierwsze dwa, z wymienionych wyżej kręgów, mają bardzo istotne znaczenie pod względem funkcjonalnym dla ciała człowieka. Atlas, czyli pierwszy kręg, pełni funkcje podporową głowy, oraz tworzy wraz z kłykciami potylicznymi staw górny głowy. W stawie tym odbywają się ruchy zgięcia głowy w przód i w tył.

Atlas posiada charakterystyczną budowę, gdyż nie ma wykształconego trzonu, oraz wyrostka kolczystego.


Drugi kręg czyli obrotowy, tworzy wraz z kręgiem pierwszym staw dolny głowy, który umożliwia wykonywanie człowiekowi ruchów głowy w kierunkach bocznych i obrotowych. Kręg obrotowy posiada bardzo charakterystyczną anatomię - w postaci trzonu znacznie wydłużonego w górę. To właśnie w dużym stopniu ta odmienna budowa dwóch pierwszych kręgów pozwala na znaczną ruchomość w odcinku szyjnym kręgosłupa.


Z kolei kręg siódmy charakteryzuje się wydatniejszym niż pozostałe kręgi wyrostkiem kolczystym, który jest łatwo wyczuwalny palpacyjnie.

2

Kręgosłup szyjny człowieka składa się zatem z siedmiu kręgów, które tworzą rodzaj elastycznej kolumny która łączy klatkę piersiową z czaszką. Najbardziej masywnym elementem kręgu jest położony z przodu trzon. Tył kręgu zbudowany jest
z łuków tworzących wraz z trzonem zamknięty pierścień. Pierścienie położone jeden nad drugim formują giętką klatkę zwaną kanałem kręgowym wewnątrz którego przebiega rdzeń kręgowy czyli zespół struktur nerwowych zapewniający przewodzenie wszystkich bodźców ruchowych i czuciowych między korą mózgową a mięśniami, właściwe napięcie a także koordynację mięśni człowieka. Rdzeń kręgowy odpowiedzialny jest także za prawidłowe działanie podstawowych funkcji fizjologicznych człowieka, takich jak właściwie odruchy wydania moczu i kału, erekcji, wytrysku nasienia, czy przepływ krwi przez niektóre narządy. Bok i tył każdego z kręgów budują wyrostki kostne, które są punktami przyczepu ważnych więzadeł i mięśni. Na tych wyrostkach, które usytuowane są po bokach od trzonu kręgowego, znajdują się stawy międzywyrostkowe które z kolei odpowiedzialne są za przenoszenie obciążeń i zapewnienie kręgosłupowi odpowiedniej ruchomości. Ponadto w szyjnym odcinku ludzkiego kręgosłupa obecne są dwa dodatkowe wąskie kanały które biegną po bokach kanału kręgowego, stanowiąc tym samym „loże” dla tętnic kręgowych zapewniających dopływ krwi do tylnej części mózgowia.


Najdelikatniejszymi elementami całego kręgosłupa, w tym także odcinka szyjnego, są krążki międzykręgowe. Krążki międzykręgowe czyli inaczej tarcza międzykręgowa, potocznie zwana dyskiem. To struktura kręgosłupa która występuje między trzonami kręgów i zbudowana jest z jądra miażdżystego (gęste galaretowate wypełnienie) otoczonego pierścieniem włóknistym.

3_400

Pierścień włóknisty jest tworzony przez przebiegające na przemian, skośne włókna kolagenowe i elastynowe. Pierścień ten jest znacznie grubszy w swojej części przedniej aniżeli w tylnej, gdzie najczęściej ulega uszkodzeniom (schorzenia typu dyskopatia, lumbago). Pierścień włóknisty, wraz z dwoma sąsiadującymi kręgami, tworzy segment ruchowy kręgosłupa. W prawidłowy sposób uwodnione jądro miażdżyste zapewnia całemu segmentowi ruchowemu właściwą elastyczność i umożliwia niezbędne przenoszenie znacznych obciążeń kręgosłupa. Pierścień włóknisty natomiast zapobiega przemieszczaniu się jądra. Z wiekiem jednak, krążek międzykręgowy traci część zawartej w nim wody, w związku z czym obniżają się jego możliwości amortyzacyjne, jednocześnie w miarę tego jak krążek międzykręgowy się zużywa - zaczyna się zapadać. Tym samym przestrzeń pomiędzy kręgami staje się coraz węższa, a samo zapadnięcie się krążka ma duży wpływ na sposób, w jaki stawy międzykręgowe z tyłu kręgosłupa są ustawione względem siebie.


Kręgosłup szyjny pełni w organizmie człowieka bardzo ważną funkcję. To bowiem od niego zależy sprawność ludzkich zmysłów. Niestety, ale wraz z wiekiem człowieka, jego kręgosłup szyjny ulega licznym zwyrodnieniom, które mogą powodować dolegliwości takie jak chociażby bóle głowy, drętwienie karku czy zawroty głowy. Kręgosłup szyjny to bardzo delikatna konstrukcja która łączy głowę z klatka piersiowa, tworzy go siedem kręgów które są co prawda mniejsze niż pozostałe kręgi ludzkiego kręgosłupa, ale pełnią bardzo ważną rolę.


Co zostało już wspomniane, kręgosłup szyjny człowieka, podobnie zresztą jak inne jego odcinki, wraz z wiekiem ulega zwyrodnieniom. Wynikające z tego dolegliwości można odczuwać jako niedomaganie serca, oczu, mózgu, a nawet postępujący paraliż. Dlaczego tak się dzieje? Otóż przez wąskie otwory w kręgach szyjnych przebiegają wszystkie najważniejsze nerwy człowieka. Jeżeli są one uciskane przez zniekształcone kręgi człowiek może odczuwać w/w dolegliwości.


Na zmiany zwyrodnieniowe i mikro-urazy najbardziej narażone są kręgi numer 3, 4, 5 i 6. I tak na przykład kręgowi 3 szczególnie szkodzi siedzenie z pochyloną głową, dla wszystkich zabójcza jest bowiem adrenalina, która wydziela się samoistnie, i to w dużych ilościach, kiedy człowiek przeciąża swoje mięśnie, np. siedząc kilka godzin w jednej pozycji. To właśnie pod wpływem adrenaliny ludzkie mięśnie mocno się naprężają, a to z kolei szkodzi kręgom. Początkowo jednak zmiany zwyrodnieniowe obejmują zazwyczaj przestrzeń miedzy 5 a 6 kręgiem szyjnym. Zniekształcenie wszystkich krążków międzykręgowych w kręgosłupie szyjnym nazywa się spondyloza. Pierwsze stadium człowiek odczuwa jako małą elastyczność własnej szyi, z czasem pojawia się do tego silny ból mięśni w okolicy karku, a następnie spłaszczone krążki międzykręgowe coraz mocniej uciskają na nerwy, co jest przyczyną nie tylko silnego bólu, ale też czasowego niedowładu ręki.


Innym skutkiem zwyrodnień mogą być bóle głowy które są „odpowiedzią” na zmiany jakie dokonują się kręgosłupie szyjnym. Te bóle, które pojawiają się z tyłu głowy ludzkiej(w tzw. części potylicznej), są zazwyczaj łączone z wysokim ciśnieniem krwi. Często jednakże to właśnie skutek zmian w kręgosłupie szyjnym. Ból który ma swoje pochodzenie od kręgosłupa szyjnego nasila się przy odchyleniu głowy w przód lub też o tyłu. Znalezienie źródła i przyczyny dolegliwości jest sprawą dość trudną, zwłaszcza w sytuacji kiedy boli połowa głowy, a sam ból potrafi się samoczynnie przemieszczać od czoła w kierunku pleców. Często jest wtedy mylony, chociażby z migreną. Jeszcze trudniej jest postawić właściwą diagnozę kiedy występują bóle twarzy i drętwienie skóry (objawy charakterystyczne dla zapalenia nerwu trójdzielnego) lub uczucie dławienia w gardle (które z kolei jest sztandarowym objawem przy zawale serca). Zanim tego typu dolegliwości zostaną przypisane zwyrodnieniom lub też przeciążeniom szyjnego kręgosłupa, bywają leczone jako schorzenia mózgowia, zatok, ucha środkowego, serca, a nawet jako zatrucia pokarmowe.

© 2016 Rehabilitacja Kraków
Realizacja: Agencja Interaktywna WebProm